Điểm mới kế toán 2026 cho DN và hộ kinh doanh | VTA

Kế toán 2026 có gì mới? Tổng hợp quy định cho DN & hộ kinh doanh

Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt cải cách toàn diện trong hệ thống pháp luật kế toán, hóa đơn điện tử và thuế tại Việt Nam. Hàng loạt văn bản pháp lý nền tảng có hiệu lực cùng lúc đã thay đổi căn bản cách thức ghi chép sổ sách, lập báo cáo tài chính và xuất hóa đơn của mọi thực thể kinh doanh. Từ việc thay thế Thông tư 200 bằng Thông tư 99/2025/TT-BTC, chuẩn hóa kế toán doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư 58/2026/TT-BTC, dự thảo rút gọn 22 tài khoản cho SME, đến quy định lập 4 loại sổ sách kế toán bắt buộc cho hộ kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC và siết chặt hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP cùng Thông tư 91/2026/TT-BTC. Bài viết tổng hợp dưới đây từ VTA Solutions sẽ hệ thống hóa toàn bộ các điểm mới kế toán 2026 trọng yếu giúp chủ doanh nghiệp và kế toán chủ động thích ứng đúng luật.

1. Thông tư 99/2025/TT-BTC: Chế độ kế toán doanh nghiệp mới thay thế Thông tư 200

Sau hơn 10 năm áp dụng Thông tư 200/2014/TT-BTC, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC nhằm hiện đại hóa chế độ kế toán doanh nghiệp. Văn bản mới cập nhật nguyên tắc hạch toán tiệm cận các Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), đồng thời tinh giản các biểu mẫu chứng từ kế toán có tính chất hướng dẫn, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp tự thiết kế biểu mẫu phù hợp với đặc thù chuyển đổi số.

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý việc đối soát lại hệ thống tài khoản kế toán đang sử dụng và cập nhật phần mềm kế toán theo danh mục tài khoản mới của Thông tư 99 trước khi lập Báo cáo tài chính năm 2026. Xem phân tích chi tiết từng nhóm tài khoản và biểu mẫu báo cáo tại bài viết: Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp mới nhất năm 2026.

2. Thông tư 58/2026/TT-BTC: Chế độ kế toán Doanh nghiệp siêu nhỏ thay thế Thông tư 132

Ngày 01/07/2026, Thông tư 58/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực thi hành (áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/07/2026), bãi bỏ và thay thế hoàn toàn Thông tư 132/2018/TT-BTC. Thông tư 58 mang lại cơ chế hạch toán vô cùng thuận tiện khi cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ tối giản hóa bộ máy kế toán: không bắt buộc phải có Kế toán trưởng mà được bố trí người phụ trách kế toán hoặc thuê dịch vụ kế toán thuế bên ngoài.

Hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính của doanh nghiệp siêu nhỏ được rút gọn tối đa, tập trung phản ánh chính xác doanh thu, chi phí và nghĩa vụ nộp ngân sách nhà nước mà không yêu cầu các bút toán phân bổ phức tạp. Để tải file PDF văn bản gốc và xem hướng dẫn chuyển đổi số dư, mời bạn đọc tham khảo tại: Bộ Tài chính ban hành Thông tư 58/2026/TT-BTC: Hướng dẫn Chế độ kế toán Doanh nghiệp siêu nhỏ thay thế Thông tư 132.

3. Dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 133: Rút gọn còn 22 tài khoản cấp 1 cho SME

Thay đổi gây chấn động nhất trong giới kế toán SME năm 2026 là đề xuất của Bộ Tài chính về việc cắt giảm hệ thống tài khoản kế toán cấp 1 từ 49 tài khoản hiện hành xuống chỉ còn 22 tài khoản. Cải cách này giúp lược bỏ triệt để các tài khoản trung gian rườm rà, tập trung thẳng vào bản chất kinh tế của giao dịch tài chính.

Trong thời gian chờ dự thảo được ký ban hành chính thức, các doanh nghiệp SME vẫn tiếp tục thực hiện ghi sổ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC nhưng nên theo dõi sát sao để chủ động kế hoạch chuyển đổi. Xem chi tiết danh sách 22 tài khoản dự kiến và lộ trình chuẩn bị tại: Dự Thảo Thay Thế Thông Tư 133: Rút Gọn Còn 22 Tài Khoản – Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Cần Chuẩn Bị Gì?.

4. Thông tư 152/2025/TT-BTC: Bắt buộc 4 loại sổ sách kế toán đối với Hộ kinh doanh

Kể từ khi Quốc hội thông qua Nghị quyết 198/2025/QH15 chính thức xóa bỏ cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh quy mô lớn, việc lập sổ sách kế toán Hộ kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC đã trở thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Căn cứ Điều 5 và Điều 6 của Thông tư, các hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai phải lập và lưu trữ 4 loại sổ kế toán sau:

• Sổ chi tiết doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S2b-HKD): Theo dõi toàn bộ dòng tiền vào từ bán lẻ, xuất hóa đơn và sàn TMĐT.
• Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu S2c-HKD): Kiểm soát xuất nhập tồn kho, hóa đơn đầu vào.
• Sổ chi phí sản xuất, kinh doanh (Mẫu S2d-HKD): Tập hợp toàn bộ chi phí nhân công, mặt bằng, điện nước có chứng từ hợp pháp.
• Sổ theo dõi tình hình thực hiện nghĩa vụ thuế với NSNN (Mẫu S2e-HKD): Phản ánh số thuế GTGT, TNCN đã kê khai và nộp vào ngân sách.

Hộ kinh doanh không lập sổ sách hoặc ghi sổ không khớp với dữ liệu eTax Mobile sẽ đối mặt với rủi ro bị ấn định thuế và xử phạt vi phạm hành chính. Đọc hướng dẫn biểu mẫu chi tiết tại: Hướng dẫn lập 4 loại sổ sách kế toán Hộ kinh doanh theo Thông tư 152/2025/TT-BTC.

5. Nghị định 254/2026/NĐ-CP: Cải cách toàn diện về Hóa đơn điện tử

Ngày 30/06/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định về hóa đơn, chứng từ điện tử, chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Nghị định này bãi bỏ hoàn toàn Nghị định 123/2020/NĐ-CP và Nghị định 70/2025/NĐ-CP, đặt ra những chuẩn mực pháp lý nghiêm ngặt nhất từ trước tới nay.

Điểm cốt lõi mà mọi kế toán phải thuộc lòng là: Bắt buộc lập hóa đơn điện tử cho toàn bộ các giao dịch xuất dùng, bao gồm hàng hóa/dịch vụ dùng để khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu, cho, biếu, tặng, trao đổi hoặc trả thay lương cho người lao động, cũng như tiêu dùng nội bộ. Việc không lập hóa đơn cho hàng biếu tặng sẽ bị xử lý như hành vi trốn thuế hoặc lập hóa đơn sai thời điểm theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Xem chi tiết các điểm mới cốt lõi tại: Điểm mới cốt lõi của Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử.

6. Thông tư 91/2026/TT-BTC: Chuẩn hóa xử lý hóa đơn sai sót & 11 trường hợp bị ngừng hóa đơn

Cùng có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, Thông tư 91/2026/TT-BTC là văn bản nghiệp vụ then chốt hướng dẫn thi hành Nghị định 254. Thông tư quy định rõ ràng ranh giới giữa việc gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT (chỉ áp dụng khi sai tên, địa chỉ người mua nhưng đúng mã số thuế, số tiền và hàng hóa) với việc bắt buộc phải lập hóa đơn điều chỉnh hoặc hóa đơn thay thế (khi sai số tiền, mã số thuế, thuế suất, đơn giá).

Đặc biệt, Thông tư 91 cho phép người bán gom nhiều hóa đơn sai sót của cùng một người mua phát sinh trong tháng để lập 01 hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế kèm Bảng kê Mẫu 01/BK-ĐCTT. Ngoài ra, Khoản 1 Điều 8 Thông tư 91 cũng quy định chi tiết 11 trường hợp người nộp thuế bị cơ quan Thuế tạm ngừng sử dụng hóa đơn điện tử do rủi ro cao. Tìm hiểu chi tiết từng bước xử lý hóa đơn sai sót tại: Xử Lý Hóa Đơn Điện Tử Sai Sót Từ 01/7/2026 Theo Thông Tư 91/2026 & Nghị Định 254.

7. Bảng tổng hợp đối tượng áp dụng các chế độ kế toán năm 2026

8. Câu hỏi thường gặp về điểm mới kế toán 2026 (FAQ)